Elm elə bir ümmandır ki, onda təhlükəsiz üzmək üçün alimdən böyük güc və iradə, səbir və mətanət tələb olunur.
“Elmin daşı ağırdır” deyiminin mahiyyəti
də məhz bundadır. Həqiqi alimlik məqamına yüksəlmək bu səbəbdən asan deyil.
Bunun üçün fasiləsiz zəhmət, oxu və araşdırma, güclü zəka və yaddaş, gecələri
sübhə bağlamaq, nəfsi istəklərdən imtina etmək zəruridir. Sevindirici haldır
ki, aramızda həyat tərzi, əxlaqı və maarif səviyyəsi ilə bu tələblərə hər
cəhətdən cavab verən elm adamları vardır. Dövrümüzün yetkin alimi,
ədəbiyyatşünaslıq elminin milli və qlobal inkişaf mərhələlərini dərindən bilən,
məqalə, tədqiqat və monoqrafiyaları ilə həm millətimizin, həm də beynəlxalq
elmi ictimaiyyətin rəğbətini qazanan ədəbiyyatşünas və mətnşünas, filologiya
elmləri doktoru, professor Nurboy Cabbarov məhz bu təriflərə layiq
ziyalılardandır.
Onun adı çəkiləndə ilk növbədə dərin və geniş bilik sahibi, vətənpərvər, öz
sahəsinin fədaisi, düşüncə dünyası sonsuz alim, güclü zəka və idrak sahibi,
klassik və müasir ədəbiyyatşünaslıq nəzəriyyəsinin, həmçinin kəlam, hədis,
fiqh, əqidə və təsəvvüf elmlərinin bilicisi göz önünə gəlir.
Müəllim tələbələrinə qarşı tələbkar və qayğıkeş bir ustad, ailəsində isə
əsl rəhbər, mehriban ata və baba kimi də nümunəvidir. Ailəsinin maarifli və
ziyalı olması, övladları və gəlinlərinə qədər elm adamı olmaları xüsusilə
təqdirəlayiqdir.
Mənim ustad Nurboy Cabbarovu tanımağımın üzərindən artıq iyirmi beş il
keçib. Özbəkistan Milli Universitetinin Özbək filologiyası fakültəsində
bakalavr pilləsində təhsil aldığımız illərdə Begəli Qasımov, Şərif Yusupov,
Şavkat Rəhmətullayev, Uluqbək Dolimov, Umarəli Normatov, Qazaxbəy Yoldaşev kimi
böyük ustadlarla yanaşı, gənc və istedadlı, öz sahəsinin nadir bilicisi olan
sevimli müəllimimiz Nurboy Cabbarov da bizə unudulmaz dərslər verirdi. O
vaxtlar müəllim bizə “Qədim özbək yazısı” və “Mətnşünaslıq” fənlərini tədris
edirdi. Sitata müraciətdə son dərəcə ustalıq göstərən, nadir natiqlik
qabiliyyətinə malik olan müəllimin hər bir mühazirəsi möhkəm elmi dəlillər və
inandırıcı nümunələrlə zəngin idi.
Professor
Nurboy Cabbarov böyük ustadlardan elm almışdır. Onun klassik ədəbiyyatın,
xüsusən poeziyanın dərin bilicisi kimi formalaşmasında yetişdiyi ailə mühiti,
ilk müəllimləri və Milli Universitetin ədəbi-elmi mühiti mühüm rol oynamışdır.
Universiteti bitirdikdən sonra təxminən on il Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar
İnstitutunda aspirant, kiçik elmi işçi və böyük elmi işçi kimi tədqiqatlar
aparmış, namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə etmişdir. Dil və Ədəbiyyat
İnstitutunun doktoranturasını bitirdikdən sonra Milli Universitetə dəvət
olunaraq dosent, kafedra müdiri və dekan vəzifələrində çalışmışdır. Bu elm
ocağında Ozod Şarafiddinov, Matyaqub Qoşjonov, Aziz Qayumov, Begəli Qasımov,
Şərif Yusupov, Norboy Xudoyberqanov, Umarəli Normatov, Uluqbək Dolimov kimi
böyük simalardan dərs almış, onlarla çiyin-çiyinə məhsuldar elmi-pedaqoji
fəaliyyət göstərmişdir.
Ustadlara
sədaqət məsələsində də Nurboy Cabbarova bərabər gələn azdır. Abdulla Oripov,
Begəli Qasımov, İbrahim Qafurov, Yaqubcan İshaqov, Uluqbək Dolimov kimi onlarla
ustada olan dərin ehtiramının rəmzi olaraq yüksək səviyyəli ədəbi gecələr
təşkil etdiyini yaxşı bilirik.
Duanın gücü
böyükdür. Ustadların duasını almış professor Nurboy Cabbarov bu gün özü də
böyük bir elmi məktəb yarada bilmişdir. Bu günə qədər otuzdan artıq PhD, səkkiz
DSc dissertasiyasına elmi rəhbərlik və məsləhətçilik etmiş, yüzlərlə bakalavr
və magistr yetişdirmişdir. Milli mənəviyyatımız, maarif və ədəbiyyatımız
haqqında minə yaxın məqalə, onlarla dərslik, monoqrafiya və dərs vəsaiti
yaratması heyranedicidir. Klassik ədəbiyyatın tədqiqi və təbliği sahəsində
apardığı elmi araşdırmalar və yetirdiyi çoxsaylı şagirdləri ilə Nurboy Cabbarov
təkcə ölkəmizdə deyil, xarici ölkələrdə də tanınan yetkin alim və mehriban
ustaddır.
Nurboy
Cabbarov son dərəcə diqqətli ədəbiyyatşünas və mətnşünasdır. Ədəbi mənbələri
araşdırarkən digər tədqiqatçıların diqqətindən kənarda qalmış
qanunauyğunluqları üzə çıxarır, fikirlərini möhkəm əsaslandırdıqdan sonra
əlyazmalar üzərində işləyir. Onun zəngin elmi irsi XX əsrin ikinci yarısından,
xüsusilə 1990-cı illərdən etibarən özbək ədəbiyyatı və ədəbi tənqidinin
inkişafında mühüm rol oynamışdır. Jami və Nəvai, Babur və Ağahi, Furqat və
İbrət kimi böyük şəxsiyyətlərin irsinin tədqiqi onun elmi yaradıcılığının əsas
istiqamətlərindəndir.
Daha dəqiq
desək, alim özbək klassik ədəbiyyatı, yeni özbək ədəbiyyatı, ədəbi tənqid,
ədəbi əlaqələr, İslam fəlsəfəsi və müasir ədəbi proseslər üzrə genişmiqyaslı
tədqiqatlar aparmışdır. Onun bugünkü elmi fəaliyyəti mətnşünaslıq,
mənbəşünaslıq, klassik və milli oyanış dövrü ədəbiyyatı, müasir ədəbi proses
problemləri və elmi-pedaqoji kadrların hazırlanması kimi beş əsas istiqamətdə
cəmlənmişdir.
Professor
Nurboy Cabbarovun hər bir elmi əsəri mütəxəssislər tərəfindən yüksək
qiymətləndirilmişdir. Alim bu günə qədər 20-dən artıq kitab və risalə, müxtəlif
toplu və jurnallarda 500-dən çox məqalə, dövri mətbuatda isə 300-ə yaxın yazı
və resenziya dərc etdirmişdir.
Onun elmi və
publisistik fəaliyyəti, milli mənəviyyatın, ədəbiyyatın və tarixin təbliği
sahəsində gördüyü işlər, gənc nəslin tərbiyəsindəki əvəzsiz rolu dövlət
səviyyəsində də layiqincə qiymətləndirilmişdir. Alim 2002-ci ildə “Şöhrət”
medalı, 2023-cü ildə isə “Dostluq” ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Milli
ədəbiyyatımızın nüfuzunun yüksəldilməsi və zəngin mədəniyyətimizin dünyaya
tanıdılması yolunda fədakar fəaliyyəti bu günkü gənc nəsil üçün əsl örnəkdir.
Elm əhli
arasında böyük hörmət qazanan, təvazökar insan, ürəyi ümmana bənzər ustad
Nurboy Cabbarova möhkəm can sağlığı və uzun ömür arzulayırıq.
Allah ömürlərini bərəkətli etsin!
Şöhrət Hayitov
Filologiya elmləri doktoru, ədəbiyyatşünas
Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin üzvü
