Ermənistanda parlament seçkilərindən bir aydan çox müddət keçsə də hələ də siyasi qarşıdurma, qarşılıqlı ittihamlar, seçkilərin qeyri-demokratikliyinə dair iddialar səngimək bilmir. Çünki seçkilər bitər-bitməz siyasi opponentlərə qarşı əvvəldən başladılmış həbslər, siyasi təzyiq və məhkəmə cəhdlərinə nəinki son qoyulmadı, bu proseslər bir qədər də genişləndirildi. Məsələn hakimiyyət seçkidən sonra Qaqik Tsarukyan kimi tanınmış müxalifət liderlərini, eləcə də "Güclü Ermənistan" blokunun üzvlərini həbs etdi.
Baş nazir Nikol Paşinyanın birbaşa göstərişi ilə hüquq-mühafizə orqanları əsas müxalifət qüvvələrinin nümayəndələrini, o cümlədən "Hayastan" blokunun fəallarını müxtəlif bəhanələrlə həbsxanaya saldı. Bu arada müxalifətin seçki nəticələrini qanuni yollarla araşdırılmasına, qanun pozuntularına dair faktlara hüquqi qiymət verilməsinə dair etdiyi bütün cəhdləri də uğursuzluqla yekunlaşdı. Belə ki, Konstitusiya Məhkəməsi müxalifət bloklarının seçki nəticələrini ləğv etmək tələbini rədd edərək nəticələri qüvvədə saxladı. Bundan sonra əlləri hər yerdən üzülən narazı müxalifət partiyaları legitimlik böhranı səbəbilə "siyasi müqavimət" mərhələsinə keçdiklərini bəyan etdilər. Müxalifətin ardınca Erməni Apostol Kilsəsinin rəsmiləri və din xadimləri də hakimiyyətin siyasi təzyiqlərinə məruz qalmaqdadırlar.
Yerli erməni fəalları isə hazırda Ermənistanda siyasi motivli represiyaların və siyasi məhbusların sayının artdığını bəyan edərək Qərbin əksər insan haqları təsisatlarını, eləcə də birbaşa Avropa İttifaqının özünü bütün baş verən siyasi biyabırçılığa göz yummaqda ittiham etdilər. Əslində isə həqiqətən də bu cür məsələlərə Qərbin bir yanaşması var: bizim adamdırsa istədiyini edə bilər, məhz buna görə də Ermənistanda ağır seçki pozuntularına, həbslərə, hər cürə təzyiqlərə baxmayaraq, Paşinyan “Qərbin dostu” və “demokrat” kimi dəstəklənir, onun qələbəsi isə Ermənistanda demokratiyanın qalib gəlməsi kimi təqdim edilir.
Halbuki, qonşu Gürcüstanda seçkilər və siyasi proseslərə Qərb kəskin tənqid, sanksiya təhdidləri və “demokratiyanın geriləməsi” ittihamları ilə yanaşırdı, niyə? Çünki orada hakimiyyətə gələnlər Qərbin dostu deyildi, ən azı onların meyarlarına uyğun gəlmədiyinə görə özləri belə hesab edirdilər. Yaxud da götürək Ermənistandakı əvvəlki Koçaryan, Sarqsyan hakimiyyəti dövrünü, o zaman da ölkədə əsil hərbi diktaytura hökm sürsə də, işğalçı iqtidarın əli nəinki dinc Azərbaycan, eləcə də Ermənistan vətəndaşlarının qanına bulaşsa da bu qoca Avropa qana susayan həmin manyaklara gözünün üstündə qaşın var deyirdimi? Demirdi, çünki ortada ATƏT-in Minsk qrupu adlandırılan üçlüyünün “strateji maraqları” vardı. İndi də həmin oyun gedir. Doğrudur, bəzi beynəlxalq müşahidə missiyalarının Ermənistandakı seçkilərlə bağlı ilkin qiymətləndirmələrində müəyyən obyektiv məqamlar var.
Burada qeyd olunur ki, dövlət resurslarından istifadə, mediada balansın tam təmin olunmaması, kəskin siyasi ritorika və seçki kampaniyası zamanı qeydə alınan qanun pozuntuları ciddi narahatlıqlar doğurur. Bütün bunlar təbii ki, Ermənistanın demokratik inkişafında vəziyyətin heç də deyildiyi kimi yox, əksinə institusional problemlərin mövcudluğunu və bir qədər də geriləmələrin olduğunu göstərir. Müşahidəçilər də hesab edir ki, son illərdə Ermənistanda hakimiyyətin məhkəmə sistemi, hüquq-mühafizə orqanları və informasiya məkanına təsiri güclənib. Onların fikrinə görə siyasi qərarların qəbulunda hakimiyyətin təsiri artdıqca hakimiyyət bölgüsü prinsipi zəifləyir və müxalifətin fəaliyyət imkanları da getdikcə məhdudlaşır. Göründüyü kimi Paşinyan “demokratiya” pərdəsi altında yeni avtoritar rejim qurur.
Qərb də bu prosesi stimullaşdırmaqla öz adamı Paşinyanın
vasitəsilə Ermənistanı özünün yeni geosiyasi alətinə döndərir. Bir zamanlar
Kremlə forpostluq edən Ermənistan indi Qərbin siyasi maraqlarının girovuna
çevrilir. Amma ortada Ukraynanın acı təcrübəsi var, getdikcə Qərb-Rusiya siyasi
qarşıdurmasında siyasi alver predmeti olan Ermənistan həm bir dövlət olaraq, həm
də bir cəmiyyət kimi daxili parçalanmalar, iqtisadi problemlər və regional təhlükələrlə
üz-üzədir.
QAFQAZ CƏNUBLU
