Bakıda keçirilən Ümumdünya
Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası dünya miqyasında böyük maraq və
diqqətlə qarşılanır. Forumda 182 ölkədən 45 mindən artıq iştirakçının
qeydiyyatdan keçməsi tədbirin yüksək beynəlxalq nüfuzunu və Azərbaycanın qlobal
platformalarda getdikcə artan rolunu aydın şəkildə nümayiş etdirir. Bu möhtəşəm
tədbir COP29-dan sonra ölkəmizin ev
sahibliyi etdiyi ikinci ən böyük beynəlxalq tədbir olmaqla Azərbaycanın beynəlxalq
əməkdaşlıq məkanında artan siyasi çəkisinin göstəricisidir. Bütün bunlar bir
daha təsdiqləyir ki, Azərbaycan beynəlxalq siyasi, iqtisadi və humanitar
platformalarda etibarlı tərəfdaş, mühüm təşəbbüslərin müəllifi və nüfuzlu təşkilatçı
dövlət kimi qəbul olunur.
Azərbaycan
Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 2026-cı il mayın 18-də Bakıda keçirilən
Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası zamanı etdiyi çıxışında müasir
şəhərsalma siyasətinin əsas istiqamətlərini, Azərbaycanın urbanizasiya
təcrübəsini və tarixi-mədəni irsin qorunması sahəsində həyata keçirilən
genişmiqyaslı işləri beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırdı. Dövlət
başçısının çıxışı yalnız şəhərsalma məsələlərinə deyil, həm də Azərbaycanın
qədim dövlətçilik ənənələrinə, memarlıq irsinə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun
bərpasına, ekoloji yenilənmə siyasətinə və dayanıqlı inkişaf modelinə dair
mühüm mesajlarla yadda qaldı.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın coğrafi və mədəni baxımdan Şərqlə Qərbin qovşağında yerləşdiyini xüsusi vurğuladı. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, bu unikal xüsusiyyət ölkəmizin memarlığında və şəhərsalma ənənələrində də aydın şəkildə öz əksini tapır. Bakının timsalında qədimliklə müasirliyin harmonik vəhdəti açıq şəkildə müşahidə olunur. İçərişəhər kimi qədim memarlıq məkanları ilə müasir urbanizasiya layihələrinin yanaşı mövcudluğu Azərbaycanın tarixi irsə həssas və məsuliyyətli münasibətinin bariz nümunəsidir. Vaxtilə cəmi üç kilometr uzunluğunda olan Bakı Bulvarının bu gün 15 kilometrdən artıq ərazini əhatə etməsi isə paytaxtın müasir inkişaf modelinin və uğurlu şəhərsalma siyasətinin simvoluna çevrilib. Qədim Azərbaycan memarlığı yalnız estetik deyil, eyni zamanda funksional xarakter daşıyır. Lahıc kəndində yüzillər əvvəl yaradılmış kanalizasiya və su sistemlərinin bu gün də işlək vəziyyətdə olması əcdadlarımızın yüksək mühəndislik təfəkkürünün, texniki biliklərinin və uzaqgörən şəhərsalma mədəniyyətinin nadir nümunəsidir. Bu fakt Azərbaycan xalqının qədim dövrlərdən etibarən şəhərsalma və memarlıq sahəsində yüksək inkişaf səviyyəsinə malik olduğunu bir daha təsdiqləyir.
Azərbaycan
2022-ci ildən etibarən BMT-nin Məskunlaşma
Proqramı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Ağdam,
Zəngilan və Xankəndi
şəhərlərində milli şəhərsalma forumları keçirir. Bu tədbirlər işğaldan azad
olunmuş ərazilərin yenidən qurulmasının beynəlxalq təcrübə və müasir
urbanizasiya prinsipləri əsasında həyata keçirilməsinə mühüm töhfə verir. 30 ilə
yaxın erməni işğalı altında qalan Azərbaycan torpaqları tamamilə dağıdılıb,
şəhər və kəndlər viran qoyulub, tarixi və dini abidələr məhv edilib. Xüsusilə
Ağdam şəhərinin beynəlxalq müşahidəçilər tərəfindən “Qafqazın Xirosiması”
adlandırılması erməni vandalizminin miqyasını və işğalın ağır nəticələrini açıq
şəkildə nümayiş etdirir. Hazırda həmin ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və
yenidənqurma işləri həyata keçirilir, müasir şəhərsalma konsepsiyalarına uyğun
yeni yaşayış məntəqələri salınır. Böyük Qayıdış
Proqramı uğurla icra olunur və bu proqram postmünaqişə dövründə
Azərbaycanın həyata keçirdiyi ən mühüm strateji layihələrdəndir. Son beş ildə
işğaldan azad olunmuş ərazilərdə onlarla tunel, yüzlərlə körpü, beynəlxalq hava
limanları, məktəblər, xəstəxanalar, enerji və nəqliyyat infrastrukturu inşa
olunub. Artıq 85 mindən çox azərbaycanlı öz doğma torpaqlarına qayıdaraq həmin
ərazilərdə yaşayır, işləyir və təhsil alır. Bu proses yalnız fiziki
infrastrukturun bərpası deyil, eyni zamanda insanların fundamental hüquqlarının
bərpasına, sosial rifahın təmin olunmasına və regionun dayanıqlı inkişafına
xidmət edən böyük humanitar missiyadır.
Prezident İlham Əliyevin
Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasındakı
çıxışı bir daha nümayiş etdirir ki, Azərbaycan yalnız regionun deyil,
bütövlükdə beynəlxalq məkanın mühüm şəhərsalma, urbanizasiya və davamlı inkişaf
mərkəzlərindən birinə çevrilməkdədir. Azərbaycanın şəhərsalma sahəsində həyata
keçirdiyi layihələr yalnız infrastrukturun yenilənməsinə deyil, eyni zamanda
insanların rifahının yüksəldilməsinə, tarixi yaddaşın qorunmasına və gələcək
nəsillər üçün sağlam urbanizasiya mühitinin yaradılmasına xidmət edir.
Vasif Qafarov
Milli Məclisin deputatı
