Son günlər bölgədə baş verən hadisələr və Ermənistandakı siyasi çalxalanmalar, Cənubi Qafqazın yeni bir “böyük oyun” səhnəsinə çevrildiyini bir daha təsdiqləyir. İrəvanda baş verən prosesləri təkcə bir ölkənin daxili çəkişməsi kimi qiymətləndirmək böyük yanlışlıq olardı. Bu, əslində Kremlin bölgə üzərindəki onilliklər boyu qurduğu təsir mexanizmlərinin çöküşü və yaxud da radikal transformasiyası uğrunda gedən mübarizədir.
Ermənistan daxilindəki radikal qüvvələrin, xüsusən də “daşnak” damarının aktivləşməsi və onların Rusiyaya bağlı dairələrlə gizli-aşkar əlaqələri bir sualı qaçılmaz edir: Kreml Cənubi Qafqazı nəyin bahasına olursa olsun əlində saxlamağa çalışır, yoxsa artıq əldən çıxanları geri qaytarmaq üçün son kartlarını oynayır?
Paşinyan hökumətinin atdığı addımlar, onun Gürcüstanın acı təcrübəsindən dərs çıxardığını göstərir. Saakaşvili dövründə Gürcüstanda “yumşaq güc” və “liberalizm” maskası altında həyata keçirilən manipulyasiyaların, necə daxili siyasi qütbləşməyə səbəb olduğunu hamımız gördük. İndi eyni ssenarinin Ermənistanda təkrar olunmaması üçün İrəvanın apardığı “təmizləmə” əməliyyatı, əslində təkcə Paşinyanın hakimiyyətini qorumaq cəhdi deyil, həm də Ermənistanın dövlətçiliyini Rusiyanın “xüsusi xidmət orqanlarının təsirindən” xilas etmək cəhdidir.
Biz jurnalistlər olaraq, bölgədə baş verən hər bir detalın şahidiyik. Rusiyanın Cənubi Qafqazda tam hökmranlığını bərpa edə bilməsi üçün Ermənistan onun üçün hələ də vacib bir plasdarm rolunu oynayır. Paşinyanın bu plasdarmı Kremlin əlindən almaq istəyi, regionda yeni bir tarazlığın yaranmasına gətirib çıxara bilər.
Ancaq unutmaq olmaz ki, Kreml heç vaxt asanlıqla geri çəkilmir. Ermənistan parlamentarizmindən sui-istifadə edərək, daxili qarışıqlıq yaratmaq və Paşinyanı qanuni yollarla “sıradan çıxarmaq” Moskva üçün ənənəvi və effektiv üsuldur. Buna görə də, İrəvanın atacağı hər addım, qəbul edəcəyi hər qanuni qərar regionun gələcək xəritəsini cızan əsas faktor olacaq.
Bu prosesləri diqqətlə izləyirik. Çünki Cənubi Qafqazda “Rusiyanın kölgəsi” azaldıqca, bölgə dövlətlərinin öz müqəddəratını özləri həll etmək imkanı daha da artır. Zaman göstərəcək ki, Paşinyan bu çətin geosiyasi manevrdə özünü və ölkəsini qoruya biləcək, yoxsa tarixin qaranlıq səhifələrində bir başqa “itirilmişpaşinyan-ayı fürsət” kimi qalacaq.
Bölgədə oyunun qaydaları dəyişir. Və bu dəfə qələbə, kənardan diktə edilənlərə deyil, real müstəqilliyə oynayanların olacaq.
Nahid Canbaxışlı
Jurnalist
