Suriyada müharibənin ən qaranlıq səhifələrindən biri illər sonra yenidən gündəmə gəlib. Tadamon qətliamını üzə çıxaran hadisələr təkcə cinayətin ifşası deyil, həm də qorxu, risk və inadkar araşdırmanın hekayəsidir.
Manset.az Demokrat.az-a istinadən xəbər verir ki, hekayə təsadüfi anla başlayır. Rejimə bağlı silahlı qruplaşmanın gənc üzvlərindən biri bir gün ona verilən noutbukda video faylı açır. Gördükləri onu sarsıdır. Videoda gözləri bağlı insanların bir-bir qazılmış çuxura doğru aparılması, qaçmağa məcbur edilməsi və güllələnərək çuxura düşməsi əks olunub. Bir neçə dəqiqə ərzində onlarla insan öldürülür. Sonradan məlum olur ki, həmin kadrlar 2013-cü ildə baş verən və azı 41 nəfərin qətlə yetirildiyi Tadamon qətliamını əks etdirir.
Videodakı əsas fiqur, yəni balıqçı papağı taxmış zabit Suriyanın hərbi kəşfiyyatına bağlı strukturlardan birinin nümayəndəsi idi. Bu hadisə Əsəd rejiminin illərlə inkar etdiyi sistemli zorakılığın canlı sübutuna çevrilir.
Gənc döyüşçü bu görüntüləri gizlətmək əvəzinə, onları ölkədən kənara çıxarmağa qərar verir. Bu qərar onun həyatını kökündən dəyişir və onu Avropaya qədər uzanan təhlükəli yolçuluğa aparır. Eyni zamanda, bu material iki araşdırmaçının diqqətini çəkir: Annsar Şahhoud və Uğur Ümit Üngör.
Onların məqsədi təkcə videonu analiz etmək deyildi. Əsas hədəf həmin qətliamı törədən şəxsi tapmaq və onu danışdırmaq idi. Bu isə adi metodlarla mümkün görünmürdü.
Araşdırmanın ən qeyri-adi mərhələsi burada başlayır. Annsar sosial şəbəkələrdə “Anna Sh” adlı saxta profil yaradır. Özünü rejim tərəfdarı kimi təqdim edən bu virtual obraz vasitəsilə o, illərlə Suriyanın təhlükəsizlik aparatına bağlı şəxslərlə əlaqə qurur. Tədricən onların etimadını qazanır, bəziləri ilə gecəyarısı söhbətlər edir, onların psixologiyasını öyrənir.
Bu proses iki ildən çox davam edir. Nəhayət, o, axtardığı şəxsi, yəni videodakı qatilə çox bənzəyən zabiti tapır. Onun adı Amjad Youssef idi və o, həqiqətən də həmin strukturda xidmət edirdi.
Uzun və incə psixoloji oyun başlayır. İlk söhbətlərdə ehtiyatlı davranan Amjad zaman keçdikcə səmimiləşməyə başlayır. Annsar onunşəxsi itkisi və qardaşının ölümü kimi zəif nöqtəsini tapır. Bu emosional əlaqə üzərindən o, zabiti danışdırmağa nail olur.
Bir gün Amjad etiraf edir: “Mən çox adam öldürmüşəm. Qisas almışam”.
Bu, illərlə toplanan sübutların ən kritik məqamı idi.
Lakin hekayə burada bitmir. Bir müddət sonra Annsar öz real kimliyini açıqlayır və ona videodan bir hissə göndərir. Amjad əvvəlcə inkar edir, sonra isə açıq şəkildə etdiyi əməli “qürurla” qəbul edir və hədələr yağdırır.
Araşdırmaçılar artıq məqsədlərinə çatmışdılar. Topladıqları materiallar Netherlands, Germany və France prokurorluqlarına təqdim olunur. Bu sübutlar Suriyada törədilən müharibə cinayətlərinin hüquqi müstəviyə daşınması üçün mühüm baza yaradır.
Bu arada videonu ilk dəfə sızdıran şəxs də ölkədən qaçmağa məcbur olur. O, müxtəlif yoxlama məntəqələrindən, rüşvət və risklərlə dolu marşrutlardan keçərək nəhayət Avropaya çatır. Bu qərar ona azadlıq versə də, onu ömürlük sürgün həyatı ilə üz-üzə qoyur.
Bu hadisə bir daha göstərir ki, müharibələr təkcə cəbhədə getmir. Bəzən ən böyük mübarizə həqiqəti üzə çıxarmaq uğrunda aparılır.
Tadamon bu gün əvvəlki kimi görünmür. Yeni binalar, həyatın adi axarı, sanki orada heç nə baş verməyib. Amma torpağın altında gizlədilən həqiqətlər hələ də qalır
Bu hekayənin ən sərt tərəfi isə budur: öldürülənlərin çoxu nə üsyançı idi, nə də silahlı. Onlar sadəcə qorxu yaratmaq üçün seçilmiş mülki şəxslər idi.
Və bütün risklərə baxmayaraq, bir nəfərin “bunu dünya görməlidir” qərarı həmin qorxunu dağıdan ilk addım oldu.
