Qazlı içkilər uzun zamandır populyardır, lakin onların müntəzəm istifadəsi sağlamlığa təsir göstərə bilər.
Manset.az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, əsas səbəb karbon qazıdır. Bu qaz suda həll olaraq zəif karbon turşusu yaradır. Məhz bu turşu içkinin “şırıldamasına” səbəb olur və mədənin selikli qişasını qıcıqlandıra bilər.
Bəzi insanlarda bu aşağıdakı hallara səbəb olur:
köp (şişkinlik)
qıcqırma (gəyirmə)
mədə yanması
yeməkdən sonra narahatlıq
Bu səbəbdən qazlı içkilərin hər gün içilib-içilə bilməsi hələ də həkimlər arasında müzakirə mövzusudur. Ən təhlükəli variant isə şəkərli qazlı içkilərdir. Onlar turşuluqla yanaşı yüksək miqdarda şəkər və ya süni şirinləşdiricilər ehtiva edir. Bu isə:
piylənmə riskini artırır
maddələr mübadiləsini pozur
diş minasını zədələyir
Eyni zamanda şəkərsiz mineral qazlı su sağlam insanlar üçün ölçülü istifadə edildikdə adətən təhlükəli sayılmır. Amma həzm sistemi həssas olanlarda narahatlıq yarada bilər.
Qazlı içkilərin yaranma tarixi
İlk süni qazlı içkini 1772-ci ildə britaniyalı kimyaçı Joseph Priestley yaradıb. O, təcrübə zamanı karbon qazını suda həll edərək köpüklü içki əldə edib. Əvvəllər qazlı su hətta müalicəvi hesab olunurdu, çünki təbii mineral sulara bənzəyirdi. Daha sonra sənaye üsulu ilə istehsal olunmağa başladı və ilk məşhur şirkətlərdən biri Schweppes oldu. Bu gün qazlı içkilər dünyada ən geniş yayılmış içkilərdən biridir, amma onların orqanizmə təsiri hələ də müzakirə olunur.
Qazlı içkilərin mədəyə və həzmə təsiri
İçildikdən sonra qaz qabarcıqları mədədə genişlənir və daxili təzyiqi artırır. Bu isə aşağıdakı simptomlara səbəb ola bilər:
köp
gəyirmə
mədə yanması
mədə narahatlığı
Xüsusilə aşağıdakı xəstəlikləri olan insanlar diqqətli olmalıdır:
qastrit
reflüks
qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
Onlar üçün qazlı içkilər simptomların güclənməsinə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, az miqdarda qazlı su bəzən həzmi stimullaşdırır və qəbizlik zamanı kömək edə bilər.
Qazlı içkilər dişlərə zərərlidirmi
Qazlı içkilərin tez-tez istifadəsinin başqa bir səbəbi də onların turşuluğudur. Turş mühit diş minasını zəiflədə bilər.
Ən çox zərər verənlər:
fosfor turşusu olan içkilər (məsələn, kola)
limon turşusu olan içkilər
Bunlar diş minasının minerallarını azaldır və kariyes riskini artırır. Adi qazlı su daha az zərərlidir, amma davamlı istifadə olunduqda o da təsir göstərə bilər. Yayılmış bir mifə görə qazlı içkilər sümüklərdən kalsiumu “yuyur”. Əslində bu daha çox fosfor turşusu olan şəkərli içkilərə aiddir. Sadə qazlı su sümüklərin sıxlığına təsir etmir. Bəzi mineral sular isə hətta kalsium və maqnezium kimi faydalı maddələr ehtiva edir.
Kimlər qazlı içki içməməlidir
Həkimlər aşağıdakı şəxslərə qazlı içkiləri məhdudlaşdırmağı və ya tam dayandırmağı tövsiyə edir:
3 yaşdan kiçik uşaqlar
hamilə qadınlar
qastrit, xora və reflüks xəstələri
qıcıqlanmış bağırsaq sindromu olanlar
diş minası həssas olan insanlar
Sağlam insanlar da ölçünü aşmamalıdır.
Qazlı içkiləri zərərsiz necə içmək olar
Riskləri azaltmaq üçün:
şəkərsiz mineral qazlı su seçin
şirin qazlı içkiləri məhdudlaşdırın
boru ilə için (dişlə təması azaldır)
içdikdən sonra ağzınızı su ilə yaxalayın
mədə probleminiz varsa yeməklə birlikdə içməyin
Qazlı içkilər ölçülü istifadə edildikdə rasionun bir hissəsi ola bilər. Əsas məsələ orqanizmin xüsusiyyətlərini nəzərə almaq və həddindən artıq istifadə etməməkdir.
