Dünyanın ən böyük texnologiya şirkətləri, araşdırma mərkəzləri və iqtisadi təşkilatları hesab edir ki, dəyişiklik prosesi artıq başlayıb. Ancaq burada əsas məqam budur: süni intellekt insanların işini tam əlindən almaqdan daha çox, onların işləmə tərzini dəyişəcək. Ən böyük risk isə təkrarlanan və standart qaydalara əsaslanan peşələr üçün yaranacaq.
Manset.az Lent.az-a istinadən bu dəyişiklikləri təqdim edir:
Süni intellekt artıq qapını döyür
Bir neçə il əvvəl süni intellekt haqqında danışarkən insanların ağlına yalnız robotlar gəlirdi. Bu gün isə vəziyyət tam fərqlidir. Mətn yazan, şəkil hazırlayan, kod yazan, hüquqi sənədləri analiz edən, tibbi görüntüləri qiymətləndirən proqramlar artıq gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilib. Əgər əvvəllər bir iş üçün saatlarla vaxt lazım idisə, indi həmin işi bir neçə dəqiqəyə yerinə yetirmək mümkündür. Bu isə şirkətləri iş proseslərini yenidən qurmağa məcbur edir. Mütəxəssislər hesab edir ki, qarşıdakı beş il ərzində milyonlarla insan peşəsini tam dəyişməsə də, işləmə üsulunu dəyişmək məcburiyyətində qalacaq.
Müştəri xidmətləri
Ən ciddi dəyişikliklərdən biri çağrı mərkəzlərində baş verəcək. Süni intellekt artıq telefon zənglərinə cavab verir, sifariş qəbul edir, bank əməliyyatlarını izah edir, hətta müştərinin səsini analiz edərək emosional vəziyyətini müəyyənləşdirə bilir. Bu səbəbdən sadə sorğulara cavab verən operatorlara ehtiyac azalacaq. İnsan əməkdaşlar isə yalnız mürəkkəb problemlərin həlli ilə məşğul olacaqlar.
Tərcüməçilər
Bir neçə il əvvəl avtomatik tərcümələr çoxlu səhvlərlə yadda qalırdı. İndi isə süni intellekt müxtəlif dillər arasında kifayət qədər dəqiq tərcümələr edə bilir. Bu, peşəkar tərcüməçilərin yox olması demək deyil. Hüquqi sənədlər, ədəbi əsərlər və diplomatik mətnlər hələ də insan təcrübəsi tələb edir. Lakin gündəlik biznes yazışmaları və texniki mətnlərin böyük hissəsini artıq proqramlar hazırlaya bilir.
Mühasiblər
Vergi hesabatlarının hazırlanması, sənədlərin yoxlanılması və maliyyə əməliyyatlarının qeydiyyatı kimi rutin işlər süni intellekt tərəfindən sürətlə avtomatlaşdırılır. Gələcəkdə mühasiblərin əsas işi rəqəmləri yazmaq deyil, maliyyə strategiyasını müəyyənləşdirmək və riskləri qiymətləndirmək olacaq.
Hüquq sahəsi
Bir çox hüquq şirkəti artıq minlərlə səhifəlik müqavilələri saniyələr ərzində analiz edən süni intellekt sistemlərindən istifadə edir. Bu texnologiya sənədlərdəki riskləri aşkar edir, qanun maddələrini müqayisə edir və oxşar məhkəmə qərarlarını təqdim edir. Nəticədə gənc hüquqşünasların illərlə gördüyü texniki işlərin böyük hissəsi avtomatlaşdırıla bilər.
Jurnalistika və media
Xəbər agentliklərinin bir hissəsi artıq idman nəticələri, hava proqnozu, maliyyə bazarları və statistik məlumatlar əsasında xəbərləri avtomatik hazırlayır. Ancaq araşdırma jurnalistikası, reportajlar, müsahibələr və hadisə yerindən hazırlanan materiallar hələ də insanın müşahidəsinə, intuisiyasına və emosiyasına ehtiyac duyur. Media sahəsində çalışanlar üçün əsas üstünlük süni intellektdən istifadə etməyi bacarmaq olacaq.
Qrafik dizayn
Loqo hazırlamaq, sosial şəbəkə postları yaratmaq və reklam vizualları hazırlamaq artıq bir neçə dəqiqə ərzində mümkün olur. Bununla belə, böyük brendlərin vizual strategiyası, kreativ kampaniyalar və orijinal ideyalar yenə də peşəkar dizaynerlərin yaradıcılığına əsaslanacaq.
Proqramçılar
Bir çoxları düşünür ki, proqramçılar ilk sırada işlərini itirəcəklər. Əslində isə dəyişiklik daha fərqli olacaq. Süni intellekt kod yaza, səhvləri tapa və testlər hazırlaya bilir. Amma hansı məhsulun yaradılacağına, sistemin necə qurulacağına və təhlükəsizlik qərarlarına yenə də insanlar cavabdeh olacaq. Proqramçıların işi azalmaqdan çox, daha strateji xarakter alacaq.
Tibb
Rentgen, MRT və kompüter tomoqrafiyası görüntülərini analiz edən süni intellekt sistemləri artıq bir çox ölkədə istifadə olunur. Onlar bəzi xəstəlikləri erkən mərhələdə aşkar etməkdə həkimlərə kömək edir. Ancaq xəstə ilə ünsiyyət, diaqnozun təsdiqlənməsi, müalicə planının seçilməsi və etik qərarlar insan həkimlərin əsas üstünlüyü olaraq qalacaq.
Təhsil
Süni intellekt hər şagird üçün fərdi dərs planı hazırlaya, səhvləri analiz edə və əlavə məşqlər təqdim edə bilir. Bu isə müəllimin rolunu dəyişir. Gələcəyin müəllimi məlumat verən deyil, öyrənmə prosesinə rəhbərlik edən mentor olacaq.
Marketinq
Reklam mətnləri, sosial media paylaşımları, video ssenariləri və məhsul təsvirləri artıq saniyələr ərzində hazırlanır. Lakin bazarı anlamaq, insan psixologiyasını düzgün qiymətləndirmək və uğurlu brend yaratmaq hələ də yaradıcı düşüncə tələb edir.
Hansı peşələr daha təhlükəsiz görünür?
Ekspertlərin fikrincə, insanlarla birbaşa ünsiyyət, yaradıcılıq, emosional zəka və strateji qərarvermə tələb edən peşələr yaxın illərdə daha dayanıqlı olacaq. Psixoloqlar, həkimlər, müəllimlər, layihə rəhbərləri, yaradıcı direktorlar, tədqiqatçılar və yüksək ixtisaslı mühəndislər bu siyahıda yer alır. Ən vacib dəyişiklik peşələrdə deyil, bacarıqlardadır. Tarix göstərir ki, hər texnoloji inqilab bəzi peşələri sıradan çıxarsa da, yeni ixtisaslar da yaradıb. Süni intellekt dövrü də istisna olmayacaq. Əsas fərq ondadır ki, gələcəkdə uğur qazanan insanlar süni intellektlə rəqabət aparanlar deyil, onun imkanlarından səmərəli istifadə etməyi bacaranlar olacaq.
Bəlkə də beş ildən sonra ən dəyərli əməkdaş ən sürətli işləyən insan olmayacaq. Ən dəyərli əməkdaş süni intellektin edə bilmədiyi işi – yaradıcı düşünməyi, düzgün qərar verməyi, empati qurmağı və yeni ideyalar ortaya qoymağı bacaran insan olacaq. Texnologiya sürətlə dəyişir, amma insanı fərqləndirən xüsusiyyətlər hələ də ən qiymətli kapital olaraq qalır.
