Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) dünya əhalisinin 8 milyarda çatdığını açıqlayıb. Əhalinin 7 milyarddan 8 milyarda yüksəlməsi 11 il çəkdi.
Manset.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, əhalinin artımı 20-ci əsrin ortalarında kifayət qədər sürətli olsa da, indi yavaşlamağa başlayıb.
9 milyarda çatmaq üçün 15 il lazım ola bilər; BMT-nin hesablamalarına görə, 2080-ci ilə qədər 10 milyard mümkün deyil.
Dünyadakı insanların sayını dəqiq hesablamaq çətindir. BMT də hesablamalarında 1-2 illik səhv marjasının ola biləcəyini etiraf edir.
Halbuki 8 milyard limitinin keçiləcəyi tarix kimi noyabrın 15-i nəzərdə tutulmuşdu.
Əvvəlki illərdə BMT 5, 6 və 7 milyardıncı uşaqları təmsil edəcək körpələri müəyyən etmişdi. Bəs bu körpələrin hekayələri bizə dünya əhalisinin artımı haqqında nə deyir?
1987-ci ilin iyulunda keçmiş Yuqoslaviyanın Zaqreb şəhərində anadan olan Matej Qaspar 5 milyardıncı körpə olaraq təyin olundu.
Britaniyalı BMT rəsmisi Aleks Marşall Xorvatiyanın paytaxtı Zaqrebdəki kiçik doğum evində Qasparın xüsusi körpə kimi seçilməsi ideyasını belə izah edib:
"Əsasən biz proqnozlara baxdıq və 1987-ci ildə dünya əhalisinin beş milyardı keçəcəyini düşünürdük. Statistikanın göstərdiyi tarix isə iyulun 11-dir."
Bu fikri izah etmək üçün getdiyi BMT-nin demoqraflarına çox qəzəbləndi:
Bizə dedilər ki, nə etdiyimizi bilmirik, bu qədər adamdan bir nəfəri seçməməliyik”.
Lakin Marşall və komandası bu planı həyata keçirdi. Marşall deyir: "Bu, yüzlərlə rəqəm vermək haqqında idi".
Dünyanın 5 milyardıncı körpəsinin bu gün 35 yaşı var. Onun Facebook səhifəsində Zaqrebdə yaşadığı, xoşbəxt evli olduğu və kimya mühəndisi işlədiyi bildirilir. Lakin o, BBC-yə müsahibə vermək istəmir.
O vaxtdan bəri dünya əhalisinin sayına daha 3 milyard insan əlavə olunub. Lakin yaxın 35 ildə cəmi 2 milyard artım gözlənilir. Bundan sonra dünya əhalisinin düz bir xətt izləyəcəyi proqnozlaşdırılır.
Noyabrın 15-də BMT dünya əhalisinin 8 milyarda çatdığını açıqlayıb.
Qlobal əhalinin proqnozlarını verən üç əsas təşkilat var: BMT, Vaşinqton Universiteti Sağlamlığın Ölçmələri və Qiymətləndirilməsi İnstitutu (IHME) və Vyanadakı IIASA-Vitgenşteyn Mərkəzi. Onların təhsildə gözlənilən qazanclarla bağlı təxminləri fərqlidir.
BMT dünya əhalisinin 2080-ci illərdə 10,4 milyarda çatacağını desə də, IHME və Wittgenstein bunun daha tez baş verəcəyinə inanır.
Ancaq bunlar sadəcə təxminlərdir. Oishee 2011-ci ildə anadan olandan bəri dünyada çox şey dəyişdi və demoqrafları daim təəccübləndirən inkişaflar var.
IIASA-nın demoqrafı Samir KC deyir: "Biz QİÇS-dən ölüm nisbətinin bu qədər azalacağını, müalicənin bu qədər insanı xilas edəcəyini gözləmirdik". Uşaq ölümünün yaxşılaşması da uzunmüddətli təsir göstərir. Bunlar əhalinin proyeksiya modelinin dəyişməsinə səbəb olur.
Və sonra məhsuldarlıqda təəccüblü azalmalar var.
Samir KC Cənubi Koreyada qadın başına doğulan uşaqların sayının orta hesabla 0,81-ə düşdüyü zaman demoqrafların şoka düşdüyünü deyir. "Yaxşı, nə qədər aşağı düşəcək? Bu, bizim üçün böyük sualdır" deyir.
Bu, getdikcə daha çox ölkənin məşğul olacağı bir məsələdir.
Növbəti 1 milyard əhali artımının yarısı yalnız 8 ölkədən, əsasən də Afrikadan gələcək. Əhalinin artımını sağlam səviyyədə saxlamaq üçün bir qadına düşən doğum səviyyəsi 2,1 uşaq səviyyəsində qalmalıdır. Lakin əksər ölkələrdə doğuş nisbətinin bundan aşağı olacağı gözlənilir.
