Müasir şəhərlərin inkişafında yol infrastrukturunun və ictimai nəqliyyatın effektiv idarə edilməsi artıq lüks deyil, zərurətdir.
Urbanizasiya və nəqliyyat problemlərinin həlli üçün dövlət səviyyəsində tətbiq olunması vacib olan strateji addımlar bunlardır:
1. Avtomobil İdxalında Yeni Ekoloji və Texnoloji Standartlar
Şəhərin ekoloji balansını qorumaq və köhnəlmiş texnologiyalardan təmizlənmək üçün 2 ildən çox istehsal tarixi olan nəqliyyat vasitələrinin ölkəyə gətirilməsi qanunvericiliklə məhdudlaşdırılmalıdır. Bu, həm yol təhlükəsizliyini artıracaq, həm də emissiya səviyyəsini aşağı salacaqdır.
2. Şəhər Mərkəzində "Avtomobilsiz Zona" və Metro Qovşaqları
Metro qovşaqlarını əhatə edən şəhər mərkəzi hissələri yalnız ictimai nəqliyyat, piyadalar və xüsusi icazəli vasitələr üçün açıq olmalıdır. Bu yanaşma mərkəzdəki sıxlığı minimuma endirərək şəhərin "nəfəs almasını" təmin edəcək.
3. Magistral Dəmiryolu və Sürət Qatarlarının Genişləndirilməsi
Yalnız avtobuslara arxalanmaq böyük metropollar üçün kifayət deyil. Sürət qatarı stansiyalarının sayının artırılması və şəhərətrafı qəsəbələrin dəmiryolu şəbəkəsinə inteqrasiyası, sərnişinlərin mərkəzə daha sürətli və rahat çatmasına şərait yaradacaq.
4.Yeni Bakı Dairəvi Yolunun Tikilib Tamamlanması və Regional Balans
Regional nəqliyyat axınının şəhər mərkəzinə daxil olmadan yönləndirilməsi üçün Növbəti Bakı Dairəviyolunun inşası sürətləndirilməlidir. Bu, tranzit yüklərin və rayonlardan gələn nəqliyyatın paytaxt küçələrinə vurduğu yükü kəskin azaldacaq.
5. "Manatlıq Taksi" Sisteminin Leqallaşdırılması və Modernləşdirilməsi
Mövcud olan, lakin nizamsız fəaliyyət göstərən taksi sistemləri mərkəzləşdirilməli və leqallaşdırılmalıdır. Bu nəqliyyat növü ictimai nəqliyyatın çatmadığı nöqtələr üçün "bəsləyici" (feeder) modelinə keçməli və rəqabət mühiti tənzimlənməlidir.
6. Sosial Stimullar: Tələbə Kartları və Müəssisə Servisləri
İctimai nəqliyyatı cəlbedici etmək üçün tələbələrə və digər həssas qruplara güzəştli nəqliyyat kartları verilməlidir. Eyni zamanda, iri müəssisələrin çoxsaylı xidməti minik maşınları müasir servis avtobusları ilə əvəz edilməli, bu da işgüzar saatlarda fərdi avtomobil asılılığını azaldacaqdır.
Bu təkliflər sadəcə nəqliyyatın səmərəliliyini artırmaqla qalmayıb, həm də şəhərlərin ekoloji balansının qorunması və sosial ədalətin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Genişmiqyaslı və inteqrasiya olunmuş bu strateji yanaşma, gələcək nəsillərə daha yaşanabilir və dayanıqlı bir mühit vəd edir.
Rəşad Alızadə
Nəqliyyat eksperti
