İnsanlıq tarixində ən uzun ömür sürdüyü sənədləşdirilən şəxs 122 il 164 gün yaşayıb. Bəs qocalma prosesləri tamamilə dayandırılsa və hüceyrə səviyyəsində geri dönməz zədələr aradan qaldırılsa, insan orqanizminin maksimum ömrü neçə il ola bilərdi?
Manset.az Qaynarinfo-ya istinadən xəbər verir ki, alimlər orqanların nəzəri dözümlülüyünü və DNT-nin kopyalanması zamanı yaranan səhvləri araşdıraraq bu suala cavab axtarıblar.
"Skoltech Biomed Texnologiyaları Mərkəzi" və "AIRI" tədqiqatçıları şüurun rəqəmsal mühitə köçürülməsi və ya kök hüceyrə transplantasiyası kimi nəzəri üsulları hesablamalara daxil etməyiblər. Onlar yalnız orqanların təbii davamlılığını nəzərə alaraq model hazırlayıblar.
Araşdırmada qocalmanın yaratdığı əsas zədələnmələr sıfırlanıb, yalnız hüceyrələrin bölünməsi zamanı qaçılmaz şəkildə yaranan somatik mutasiyaların təsiri öyrənilib. İdeal müqayisə nöqtəsi yaratmaq üçün xəstəlik riskinin ən aşağı səviyyədə olduğu 30 yaşlı İsveçrə vətəndaşlarının ölüm statistikalarından istifadə olunub.
Qocalmanın tamamilə dayandırıldığı və insanların yalnız bədbəxt hadisələr və ya yoluxucu xəstəliklər səbəbindən həyatını itirdiyi nəzəri ssenaridə orta ömür uzunluğu 1 759 ilə qədər yüksəlib.
İnsan ömrünü məhdudlaşdıran iki əsas orqan
Riyazi modelləşdirməyə somatik mutasiyaların yaratdığı zərərlər əlavə edildikdə məlum olub ki, insan orqanizmindəki toxumaların davamlılığı eyni deyil.
Araşdırmanın əsas nəticələrindən biri müxtəlif orqanların hüceyrə səviyyəsində müqaviməti arasında böyük fərqlərin olmasıdır.Özünü yeniləmək qabiliyyətinə malik qaraciyər kimi toxumalar mutasiyaların təsirini zəiflədərək min illərlə fəaliyyət göstərə bilər. Lakin bölünmə qabiliyyətini itirmiş neyronlar və ürək əzələsi hüceyrələri insan ömrünün qarşısında keçilməsi çətin bir sərhəd yaradır.
Yenilənmə qabiliyyəti olmayan beyin və ürək hüceyrələrinə görə, qocalma ilə bağlı bütün digər mənfi amillər aradan qaldırılsa belə, nəzəri orta ömür 1 759 ildən 156 ilə qədər azalır. Hazırlanan modelə əsasən əldə edilə biləcək ən yüksək nəzəri yaş həddi 470 il hesablanıb. Bununla belə, insan ömrünün real bioloji maksimum həddinin 146-194 il arasında məhdudlaşdığı müəyyən edilib.
Alimlərin fikrincə, gələcəkdə insan ömrünü 150 ildən də artıq uzatmağın yeganə yolu neyronların yenilənməsini təmin edə biləcək inkişaf etmiş hüceyrə müalicələrinin hazırlanmasıdır.
"NPJ Aging" jurnalında dərc olunan bu araşdırma göstərir ki, qocalma prosesi orqanizmin bütün hissələrində eyni sürətlə baş vermir. Ömrün uzadılmasına yönəlmiş tibbi tədqiqatların əsas hədəfləri məhz beyin və ürək toxumaları olmalıdır.
