2026-cı il iyunun 2-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən imzalanmış fərmana əsasən, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında fəaliyyət göstərən Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin bazasında "Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi" publik hüquqi şəxsi yaradıldı. Bu qərar ölkənin rəqəmsal transformasiya prosesində yeni mərhələnin başlanğıcı olmaqla yanaşı, milli təhlükəsizlik sisteminin müasir çağırışlara uyğun şəkildə gücləndirilməsi baxımından mühüm strateji addımdır.
Rəqəmsal dövrdə təhlükəsizlik anlayışının dəyişməsi
XXI əsrdə dövlətlərin təhlükəsizliyi artıq yalnız sərhədlərin qorunması ilə məhdudlaşmır. Elektrik enerjisi sistemləri, bank-maliyyə infrastrukturları, dövlət informasiya resursları, telekommunikasiya şəbəkələri və hətta gündəlik istifadə etdiyimiz rəqəmsal xidmətlər kiberhücumların hədəfinə çevrilə bilir. Dünyada hər il minlərlə dövlət qurumu, strateji müəssisə və özəl şirkət kiberhücumlara məruz qalır və bu hücumlar milyardlarla dollar həcmində iqtisadi zərərə səbəb olur.
Azərbaycan da son illərdə elektron hökumət, rəqəmsal xidmətlər, bulud texnologiyaları və süni intellekt əsaslı həllərin tətbiqini sürətlə genişləndirir. Belə bir şəraitdə kibertəhlükəsizlik məsələsinin ayrıca institusional səviyyədə gücləndirilməsi dövlətin rəqəmsal inkişaf strategiyasının məntiqi davamıdır.
Yeni Agentliyin yaradılmasının strateji əhəmiyyəti
Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradılması ilk növbədə ölkədə kibertəhlükəsizlik sahəsində vahid koordinasiya və nəzarət mexanizminin formalaşdırılmasına xidmət edir. Agentliyin əsas vəzifələri sırasında kibertəhlükələrin aşkarlanması, qarşısının alınması, informasiya infrastrukturlarının dayanıqlığının artırılması, dövlət və qeyri-dövlət sektorunda maarifləndirmə işlərinin aparılması, eləcə də milli səviyyədə kiberinsidentlərə operativ reaksiya verilməsi yer alır.
Bu qərarın strateji əhəmiyyəti bir neçə istiqamətdə özünü göstərir:
- Dövlət informasiya sistemlərinin qorunmasının gücləndirilməsi;
- Kritik informasiya infrastrukturlarının təhlükəsizliyinin artırılması;
- Kiberhücumlara qarşı milli müdafiə potensialının formalaşdırılması;
- Rəqəmsal iqtisadiyyatın etibarlılığının təmin olunması;
- Vətəndaşların şəxsi məlumatlarının daha effektiv qorunması.
İqtisadi inkişaf və investisiya mühiti üçün yeni imkanlar
Müasir dövrdə xarici investorlar hər hansı ölkəyə sərmayə yatırarkən yalnız iqtisadi göstəricilərə deyil, həm də həmin ölkənin rəqəmsal təhlükəsizlik səviyyəsinə diqqət yetirirlər. Güclü kibertəhlükəsizlik infrastrukturu investorlar üçün etibarlılıq göstəricisidir.
Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradılması Azərbaycanın beynəlxalq reytinqlərdə mövqeyinin yaxşılaşmasına, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına və texnologiya yönümlü investisiyaların cəlbinə müsbət təsir göstərə bilər. Bu, xüsusilə fintech, elektron ticarət, məlumat mərkəzləri və rəqəmsal xidmətlər sektorlarında yeni imkanlar yaradır.
İnsan kapitalının inkişafına töhfə
Agentliyin fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri də kibertəhlükəsizlik sahəsində maarifləndirmə və peşəkar kadr hazırlığının dəstəklənməsidir. Dünyada kibertəhlükəsizlik üzrə mütəxəssislərə tələbat sürətlə artır və bu sahə gələcəyin ən perspektivli peşələrindən biri hesab olunur.
Yeni qurumun fəaliyyəti nəticəsində universitetlər, təlim mərkəzləri və özəl sektor arasında əməkdaşlığın genişlənməsi, yerli mütəxəssislərin hazırlanması və beynəlxalq sertifikatlaşdırma proqramlarının təşviqi gözlənilir. Bu isə ölkənin insan kapitalının güclənməsinə və yüksək ixtisaslı mütəxəssis bazasının formalaşmasına xidmət edəcək.
Regional liderlik istiqamətində addım
Cənubi Qafqaz regionunda rəqəmsallaşma prosesinin sürətlənməsi fonunda kibertəhlükəsizlik sahəsində güclü milli institutun formalaşdırılması Azərbaycanın regional liderlik mövqeyini daha da möhkəmləndirə bilər. Agentlik beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığın genişləndirilməsi, qabaqcıl təcrübələrin tətbiqi və qlobal kibertəhlükəsizlik ekosisteminə inteqrasiya baxımından da mühüm platformaya çevrilə bilər.
Bir sözlə, Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin yaradılması sadəcə yeni dövlət qurumunun təsis olunması deyil, Azərbaycanın rəqəmsal gələcəyinin qorunmasına yönəlmiş strateji dövlət siyasətinin tərkib hissəsidir. Rəqəmsallaşmanın sürətlə artdığı, kibertəhdidlərin isə mürəkkəbləşdiyi müasir dünyada belə bir qurumun fəaliyyətə başlaması ölkənin milli təhlükəsizliyinin, iqtisadi dayanıqlılığının və rəqəmsal suverenliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından son dərəcə aktual və zəruri addım kimi qiymətləndirilməlidir.
Bu qərar Azərbaycanın gələcək rəqəmsal inkişaf modelinin daha təhlükəsiz, dayanıqlı və rəqabətqabiliyyətli əsaslar üzərində qurulacağına dair mühüm mesajdır.
Səbuhi ABBASOV,
QHT sədri, 7NEWS.az saytının baş redaktoru
