Müasir dövrdə mühəndislik elmi daha sürətlə inkişaf edir, yeni elmi nailiyyətlər, yeni nəzəriyyə və baxışlar bir-birini əvəz edir.
Bu səbəbdən də müasir mühəndislik təhsilində
fundamental fənlərin dərindən mənimsənilməsi və nəzəri biliklərin təcrübə ilə
inteqrasiyası xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Müasir dünya mühəndislik eliminin
inkişafına uyğun olaraq bu istiqamətdə təhsil
alan tələbələrin, ən son elmi yenilikləri özündə ehtiva edən dərs vəasitinə
ehtiyacının nə dərəcədə zəruri və vacib olduğunu başa düşmək çətin deyil. Bu
baxımdan, görkəmli alimlərimiz-akademik A.Paşayevin və akademik Ə. Canəhmədovun,
professor Ə.Səmədovun, akademik M. Cavadovun, dosent N. Pənahovanın həmmüəllifliyi
ilə ərsəyə gələn "Texniki mexanika" dərsliyinin yenilənmiş
ikinci nəşrinin işıq üzü görməsi ali texniki təhsil sistemimiz üçün mühüm və əlamətdar
hadisədir.
Zəngin
təcrübə və yenilənmiş konsepsiya
Dərsliyin
ilk nəşri 2014-cü ildə Təhsil Nazirliyi tərəfindən təsdiq olunmuş "Tətbiqi
mexanika" adı ilə işıq üzü görüb. 615 səhifədən ibarət yeni kitab həmin nəşrin
əsasında hazırlanıb. Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasında tədris olunan fənn
proqramları, texniki mexanika sahəsində baş verən yeniliklər, eləcə də Azərbaycan
Elm və Təhsil Nazirliyinin müasir tədris planları əsasında yenidən işlənmiş bu
dərsliyin aktuallığı zənginləşdirilmiş məzmunu ilə daha da artmışdır. Nəşr ali
məktəblərin mühəndis-mexanik və qeyri-maşınqayırma ixtisaslarında bakalavr pilləsində
təhsil alan tələbələr, eləcə də bu fənni müstəqil öyrənmək istəyənlər üçün nəzərdə
tutulmuşdur.
Müəlliflərin
uzun illərə dayanan pedaqoji, elmi və mühəndislik təcrübəsi tələbələrin
mövzuları daha dərin dərk etməsinə imkan yaradır. Tədris materialının rahat mənimsənilməsi
məqsədilə yeni nəşrə çoxlu sayda nümunəvi məsələlərin həlli də daxil
edilmişdir.
Dərsliyin bölmələri
Dərslik
“Texniki mexanika” kursunun nümunəvi proqramına və dövlət standartlarına tam
cavab verən 4 əsas böyük bölməni əhatə edir:
1. Nəzəri
mexanika: Bölmədə statika, kinematika və
dinamikanın əsas anlayışları, aksiomları, teoremləri və qanunları sistemli şəkildə
şərh olunur.
2. Maşın
və mexanizmlər nəzəriyyəsi: Bölmədə mexanizmlərin
strukturu, kinematik və dinamik təhlili, hərəkət tənlikləri və təsir edən qüvvələrin
araşdırılması əksini tapır.
3. Materiallar
müqavimətinin əsasları: Bölmədə yük altında
cismin deformasiya tipləri və müxtəlif yüklənmələr zamanı konstruksiya elementlərinin
möhkəmlik dəyərləndirilməsi üsulları öyrənilir.
4. Maşın detalları və konstruksiyaetmənin əsasları: Bu bölmədə isə maşınqayırmada tətbiq olunan mexanizmlərin düyün və detallarının hesablanması, eləcə də layihələndirilməsinin nəzəri əsasları təqdim edilir.
Gələcək
mühəndislərə qazandırılan səriştələr
Dərslik
tələbələrə təkcə nəzəri formulları öyrətməklə kifayətlənmir, həm də onlarda
praktiki layihələndirmə və təhlil bacarıqlarını formalaşdırır. Bu dərsliyi mənimsəyən
bakalavrlar:
- Mexaniki sistemləri
layihələndirmək, alternativ həll yolları tapmaq və konstruksiya sənədlərini
müstəqil tərtib etmək;
- Real möhkəmlik göstəricilərini
dəyərləndirməklə doğru hesablama sxemlərini və müvafiq materialları seçmək;
- Ötürücü mexanizmlərin
düyünlərini etibarlılıq, səmərəlilik və standartlaşdırma tələblərinə uyğun
işləyib hazırlamaq kimi mühüm peşəkar vərdişlərə yiyələnirlər.
Azərbaycan elminin görkəmli nümayəndələri
akademik A. Paşayevin və akademik Ə. Canəhmədovun, eləcə də digər həmmüəlliflərin - professor Ə. Səmədovun,
akademik M. Cavadovun, dosent N. Pənahovanın təqdim etdiyi bu fundamental "Texniki
mexanika" dərsliyi milli mühəndislik məktəbinin inkişafına, yüksək
ixtisaslı kadrların hazırlanmasına böyük töhfədir.
